Z uwagą i niepokojem przyjęliśmy informację przedstawioną 13 lipca 2026 r. przez Konsultanta Krajowego w dziedzinie psychoterapii dr n. med. Łukasza Müldnera- Nieckowskiego o zatrzymaniu przez Ministerstwo Zdrowia prac nad ogólną specjalizacją w dziedzinie psychoterapii. Zgodnie z zaprezentowanym komunikatem jej funkcję ma przejąć ustawowe prawo wykonywania zawodu psychoterapeuty, uzyskiwane na podstawie odpowiedniego wykształcenia i egzaminu zawodowego.
Stanowisko PTTPB wobec specjalizacji, konsekwentnie wyrażane od chwili pojawienia się pierwszej propozycji jej utworzenia, wynika przede wszystkim z odpowiedzialności za pacjenta oraz z potrzeby stworzenia programu kształcenia, który priorytetowo traktuje skalowalne metody leczenia o naukowo potwierdzonej skuteczności. Najważniejsze pozostają dla nas bezpieczeństwo pacjentów, zapewniane między innymi poprzez dostęp do metod o udokumentowanej skuteczności w leczeniu najczęściej występujących zaburzeń psychicznych, przejrzyste standardy kształcenia, niezależna weryfikacja kompetencji oraz odpowiedzialność zawodowa psychoterapeutów.
Uważamy również, że projektowane regulacje dotyczące psychoterapii powinny pozostawać spójne z tworzonym systemem kształcenia. Pozwoli to lepiej powiązać standardy kształcenia z metodami leczenia ocenianymi przez właściwe instytucje, w tym Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, tak aby świadczenia psychoterapeutyczne były nie tylko skuteczne klinicznie, lecz także racjonalne i efektywne ekonomicznie.
Transparentność procesu legislacyjnego jest niezbędnym warunkiem zaufania społecznego, merytorycznej debaty oraz odpowiedzialnego kształtowania systemu ochrony
zdrowia. Doceniamy publiczne przekazanie informacji o zmianie kierunku prac. Jednocześnie zauważamy, że obecny komunikat pozostawia wiele pytań, na które środowisko
psychoterapeutów, osoby w trakcie szkolenia, podmioty lecznicze, instytucje kształcące, a przede wszystkim pacjenci, potrzebują jasnych i wiążących odpowiedzi. Dotychczasowe
informacje nie pozwalają ocenić, czy projektowane rozwiązania spełnią te warunki, a zarazem zapewnią dostępność ekonomiczną kształcenia.
Nie możemy również nie wspomnieć o sytuacji psychoterapeutów oraz osób będących obecnie w trakcie szkolenia. Dla wielu z nich przygotowanie do świadczenia psychoterapii oznacza wieloletnie zobowiązanie, znaczne nakłady finansowe, intensywną pracę kliniczną, regularną superwizję oraz duży wysiłek osobisty. Nagła korekta kierunku reformy, bez przedstawienia pełnych rozwiązań przejściowych, może pogłębiać niepewność i podważać zaufanie do stabilności regulacji państwowych.
Dbałość o sytuację psychoterapeutów jest również jednym z warunków zapewnienia pacjentom bezpiecznej, skutecznej i dostępnej pomocy. Jakość psychoterapii zależy bowiem nie tylko od kompetencji osób ją prowadzących, lecz także od jasnych standardów odpowiedzialności, odpowiedniego nadzoru oraz stabilnych warunków wykonywania zawodu. Długotrwała niepewność regulacyjna może wpływać na dostępność, ciągłość i jakość opieki, a tym samym bezpośrednio dotykać osób korzystających z psychoterapii.
Dziedzina psychoterapii została ustanowiona w 2023 r., a od sierpnia 2024 r. trwały prace nad programem specjalizacji, prowadzone z udziałem przedstawicieli różnych podejść psychoterapeutycznych. W toku konsultacji PTTPB przedstawiło szereg istotnych i konstruktywnych uwag do projektu programu. Proponowane były również rozwiązania alternatywne, które nie zostały uwzględnione, choć mogłyby sprzyjać dialogowi społecznemu oraz pomóc w wyjaśnieniu wątpliwości dotyczących regulacji psychoterapii. Uważamy, że nadal kluczowe pozostaje stworzenie spójnego rozwiązania systemowego.
Wyjaśnienia wymaga również przyszłe miejsce istniejących specjalizacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży oraz psychoterapii uzależnień. Ogólna zapowiedź ich powiązania z prawem wykonywania zawodu nie rozstrzyga, w jaki sposób zostaną one włączone do przyszłego systemu, jakie uprawnienia będą przysługiwały ich absolwentom oraz czy zachowane zostaną dotychczasowe standardy kształcenia i nadzoru. Z punktu widzenia dialogu i interesu publicznego oczekujemy od Ministerstwa Zdrowia:
1. oficjalnego przedstawienia opinii publicznej harmonogramu dalszych prac nad ustawą;
2. upublicznienia założeń dotyczących kształcenia, egzaminu zawodowego, akredytacji podmiotów szkolących oraz nadzoru nad jakością szkolenia;
3. wyjaśnienia opinii publicznej przyczyn zatrzymania prac nad specjalizacją oraz sposobu wykorzystania przygotowanego programu i uwag do niego zgłoszonych
4. przedstawienia publicznie rozwiązań przejściowych dla osób będących obecnie w trakcie szkoleń psychoterapeutycznych;
5. wskazania przyszłego miejsca specjalizacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży oraz psychoterapii uzależnień;
6. nawiązanie otwartego dialogu z organizacjami reprezentującymi różne podejścia psychoterapeutyczne, pacjentów, osoby szkolące się oraz publiczny system ochrony zdrowia.
Mamy nadzieję, że dalsze prace będą prowadzone w sposób transparentny, przewidywalny i umożliwiający rzeczywistą debatę na temat różnych rozwiązań w zakresie regulacji psychoterapii. PTTPB pozostaje niezmiennie w gotowości do dalszego udziału w pracach oraz do dzielenia się doświadczeniem pozyskanym w toku wieloletniego kształcenia, certyfikowania psychoterapeutów poznawczo- behawioralnych, a także doświadczeniami w prowadzeniu superwizji i wprowadzaniu rozwiązań poprawiających jakość stosowania psychoterapii poznawczej i behawioralnej.
W centrum obecnej dyskusji powinien pozostać człowiek, który szuka pomocy. Często zgłasza się do psychoterapeuty w chwili kryzysu, cierpienia, utraty nadziei lub poważnego
zagrożenia dla zdrowia. Nie powinien być zmuszony do samodzielnego oceniania, czy osoba oferująca mu leczenie została właściwie przygotowana do wykonywania zawodu. Odpowiedzialnością państwa i środowiska zawodowego jest stworzenie systemu, który daje pacjentowi taką pewność, a psychoterapeutom zapewnia jasne, uczciwe i stabilne warunki zdobywania kwalifikacji oraz wykonywania zawodu.
Każdy pacjent ma prawo do jasnej i rzetelnej informacji o skuteczności dostępnych metod leczenia, zakresie ich stosowania, możliwych efektach i działaniach niepożądanych, a także o kosztach, jakie leczenie może oznaczać dla niego i jego rodziny. W połączeniu z dostępem do odpowiednio przygotowanych specjalistów tworzy to warunki do podejmowania świadomych decyzji, do których prawo ma każdy obywatel Rzeczypospolitej Polskiej. Niezależnie od tego, co będzie ostatecznym rozwiązaniem, nie możemy stracić z oczu tego, co najważniejsze, czyli bezpieczeństwa pacjentów, jakości leczenia oraz odpowiedzialności wobec osób, które powierzają psychoterapeutom swoje zdrowie i życie. W świetle tej odpowiedzialności ogromne znaczenie ma oferowanie psychoterapii skutecznej i efektywnej kosztowo oraz tworzenie wytycznych i algorytmów pozwalających pomóc jak największej liczbie pacjentów.
Zarząd Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej